از اين جهت زمانى كه داريوش بر بستر بيمارى بود و كوروش را از دريا « 1 » به دربار فرستادند او بدين اميد روانه گرديد كه به پشتيبانى مادر خود تخت پادشاهى را به دست خواهند آورد . چه پاروساتيس در اين باره دليل خاصى داشت دليلى كه پيش از آن خشايار شاه به آموزگارى ديماراتوس « 2 » به كار برده و نتيجه به دست آورده بود و آن اينكه ارتخشثر هنگامى زاييده شده كه پدرش زيردستى بيش نبوده ولى كوروش هنگامى به جهان آمده كه پدرش پادشاه بوده . با اين همه پاروساتيس بر داريوش چيرگى نتوانست و بر خلاف دلخواه او به آرسيكاس پادشاهى داده شده و نام او تغيير يافته « ارتخشتر » گرديد . كوروش همچنان شهرپاون « 3 » لوديا و فرمانده شهرهاى كنار دريا باز ماند . اندكى پس از مرگ داريوش بود كه جانشين او ارتخشثر به پاسارگاد رفت براى انجام آيينى كه بايستى به هنگام تخت‌نشينى با دست مؤبدان انجام گيرد . در آنجا ستايشگاهى است به نام خداى مادينه جنگ دوستى كه مىتوان آن را مانندهء منيروا « 4 » دانست و در اين پرستشگاه است كه كسى كه نامزد تخت‌وتاج است رخت خود را كنده رختى را كه داريوش يكم پيش از پادشاهى بر تن خود داشته مىپوشد و سپس يك زنبيل انجير خورده از روى آن قدرى ميوه خورده و يك فنجان شير ترش مىنوشد . گذشته از اين آيينهاى ديگرى هست كه تا كسى نبيند با شنيدن نخواهد دريافت . هنگامى كه ارتخشثر بسيج آن آيين مىديد ناگهان تيسافرنيس « 5 » نزد او آمده موبدى را همراه آورد . اين موبد آموزگار كوروش بوده از روى رسم دربار ايران به او ياد فلسفه مجوسى داده بود و همه

--> ( 1 ) . مقصود آسياى كوچك است كه كوروش حكمران آنجا بود . ( 2 ) . Demaratus يكى از پادشاهان اسپارت بود كه از آنجا گريخته و به دربار داريوش بزرگ پناه آورده بود و چون ميانه پسران داريوش بر سر وليعهدى كشاكش بود ديماراتوس به هوادارى خشايار شاه برخاسته به او ياد داد كه زاييده شدن خود را در زمان پادشاهى پدر دليل ديگر شايستگى خود سازد . ( 3 ) . همين كلمه است كه يونانيان « ساتراپ » ساخته‌اند و ما در نگارشهاى هخامنشى « خشثروپاون » مىخوانيم . ( 4 ) . Minerva خداى مادينه روميان براى خرد و جنگ و هنر ( 5 ) . Tisaphernes اين مرد كه نام او را بارها در اين كتاب خوانده‌ايم يكى از درباريان هخامنشى است كه ديرزمانى حكمران آسياى كوچك بوده و در تاريخ معروف گرديده .